گوشی و حساب‌ها
گوشی‌تون رو طوری آماده کنید که اگه گرفتنش، نه شما لو برید نه بقیه.
مهم‌ترین سه کار
- قفل اثر انگشت و تشخیص چهره رو قبل از بیرون رفتن خاموش کنید.
- حرف حساس رو فقط تو Signal با پیام‌های ناپدیدشونده بزنید.
- رمز و کد تأیید رو هیچ‌وقت تو صفحه‌ای که از لینک باز شده نزنید.
۱اصلاً گوشی ببرید؟
- بی‌گوشی رفتن امن‌ترین حالته گوشی روشن، حتی بدون اینترنت، از راه دکل‌ها جاتون رو نشون می‌ده. اگه لازمش ندارید، خونه بذاریدش.
- اگه می‌شه، یه گوشی دوم خالی یه گوشی ارزان یا قدیمی که توش ایمیل، شبکهٔ اجتماعی و عکس شخصی نیست. اگه گرفتنش، چیزی برای لو دادن نداره.
- سیم‌کارت تازه شما رو پنهان نمی‌کنه سیم‌کارت‌ها با کد ملی ثبت می‌شن و اپراتور شمارهٔ سریال خود گوشی (IMEI) رو هم می‌بینه. سیم‌کارت تازه تو همون گوشی، همون گوشیه.
- حالت هواپیما کافی نیست حالت هواپیما با وای‌فای، بلوتوث و موقعیت خاموش، ردیابی رو کم می‌کنه ولی صفر نمی‌کنه. مطمئن‌ترین راه نبردن گوشیه؛ بعدش خاموش کردن کامل.
۲قفل و رمز گوشی
- یه رمز قوی بذارید حداقل ۸ رقم، یا بهتر ترکیبی از حرف و عدد که حدس زدنش سخته. تاریخ تولد و ۱۲۳۴ رمز نیست.
- اثر انگشت و چهره رو خاموش کنید انگشت یا صورت‌تون رو می‌شه به زور جلوی گوشی گرفت. قبل از بیرون رفتن، فقط باز کردن با رمز رو روشن بذارید.
- رمز، رمزگذاری گوشی رو فعال می‌کنه آیفون و بیشتر گوشی‌های اندروید وقتی رمز دارن، اطلاعات رو رمزگذاری می‌کنن. ولی کارت حافظه معمولاً رمزگذاری نمی‌شه، پس چیز حساس روش نذارید.
- از روی صفحهٔ قفل عکس بگیرید بیشتر گوشی‌ها دوربین رو بدون باز کردن قفل روشن می‌کنن. اینجوری اگه گوشی رو از دست‌تون قاپیدن، قفل می‌مونه.
- قفل اضطراری رو یاد بگیرید آیفون: دکمهٔ کنار و یه دکمهٔ صدا رو ۲ ثانیه نگه دارید و Cancel بزنید؛ تا رمز نزنید چهره کار نمی‌کنه. بیشتر نگه ندارید، تماس اضطراری می‌گیره. اندروید: پاور رو نگه دارید و Lockdown رو بزنید. تو خیلی از گوشی‌ها، مثل سامسونگ، این گزینه اول باید از تنظیمات قفل صفحه (Show Lockdown option) روشن بشه؛ از قبل امتحانش کنید.
- جای خطرناک، گوشی رو خاموش کنید گوشی‌ای که خاموش شده و هنوز رمزش زده نشده، اطلاعاتش کامل قفله و باز کردنش خیلی سخت‌تره. قبل از ایست بازرسی یا وقتی خطر بازداشت هست، خاموشش کنید.
۳پیام‌رسان‌ها
- Signal با پیام‌های ناپدیدشونده Signal پیام و تماس رو سرتاسری رمزگذاری می‌کنه. پیام‌های ناپدیدشونده و قفل ثبت‌نام (Registration Lock) رو روشن کنید تا کسی نتونه با شماره‌تون حساب‌تون رو بگیره. Signal تو ایران فیلتره؛ با فیلترشکن یا پراکسی Signal وصل بشید.
- پیام ناپدیدشونده هم محدودیت داره فقط پیام‌های بعد از روشن کردنش پاک می‌شن. طرف مقابل می‌تونه اسکرین‌شات بگیره، و اگه گوشی اون رو زودتر بگیرن، پیام‌ها هنوز اونجاست.
- چت معمولی تلگرام سرتاسری رمزگذاری نمی‌شه تو تلگرام فقط «چت مخفی» (Secret Chat) سرتاسریه. گروه‌ها و چت‌های معمولی روی سرور تلگرام می‌مونن. رمز دومرحله‌ای بذارید، چون کد ورود با پیامک از اپراتور رد می‌شه.
- WhatsApp: پیام رمزگذاری‌شده، پشتیبان نه پیام‌ها و تماس‌های WhatsApp سرتاسری رمزگذاری می‌شن، ولی پشتیبانش تو Google Drive یا iCloud پیش‌فرض نه. تو بخش Chat backup، گزینهٔ End-to-end encrypted backup رو روشن کنید.
- روبیکا، ایتا و بله رو زیر نظر بدونید این پیام‌رسان‌ها داخلی‌ان و روی شبکه‌ای کار می‌کنن که رژیم کنترلش رو داره. هیچ حرف حساسی اونجا نزنید.
- اسم واقعی آدم‌ها رو ذخیره نکنید فعال‌ها و آدم‌های حساس رو با یه اسم مستعار ذخیره کنید که فقط خودتون بفهمید. دفترچهٔ تلفن از اولین جاهاییه که می‌گردن.
۴حساب‌هاتون رو قفل کنید
- تأیید دومرحله‌ای رو روشن کنید برای ایمیل، تلگرام، اینستاگرام و بقیه. اگه می‌شه برنامهٔ کدساز (Authenticator) رو به جای پیامک انتخاب کنید، چون پیامک از اپراتورهای وابسته به رژیم رد می‌شه.
- از حساب‌های غیرلازم خارج بشید تو گوشی‌ای که بیرون می‌برید، فقط حساب‌هایی باشه که لازم دارید. اگه گوشی باز شد، همه چیزتون دست‌شون نمی‌افته.
- گالری و چت‌ها رو مرتب پاک کنید عکس، فیلم و پیامی که نمی‌خواید کسی ببینه رو قبل از بیرون رفتن پاک کنید. سطل زبالهٔ گالری رو هم خالی کنید.
- تاریخچهٔ موقعیت مکانی رو خاموش کنید تاریخچهٔ مکان گوگل و هر برنامه‌ای که جای شما رو ثبت می‌کنه، خاموش و پاک کنید. این فهرست دقیق رفت و آمدتونه.
- قبلش پشتیبان بگیرید اگه گوشی رو گرفتن یا مجبور شدید پاکش کنید، عکس‌ها و شماره‌های لازم از بین نره. پشتیبان رو جای امن و رمزدار نگه دارید.
۵لینک‌ها و برنامه‌های تقلبی
- هکرهای وابسته به رژیم فعال‌ها رو هدف می‌گیرن گروهی به اسم APT42 یا Charming Kitten، که به سپاه نسبت داده می‌شه، تو ۱۴۰۱ با دعوت‌نامهٔ جعلی تو WhatsApp و صفحهٔ ورود تقلبی ایمیل فعال‌ها رو هک کرد.
- رمز رو فقط تو سایتی که خودتون باز کردید بزنید صفحه‌های تقلبی شبیه گوگل و مایکروسافت ساخته می‌شن و حتی کد دومرحله‌ای رو هم می‌دزدن. روی لینک نزنید؛ خودتون آدرس سایت رو باز کنید.
- VPN و برنامه رو فقط از منبع رسمی بگیرید برنامه‌ای که با لینک تو پیامک یا گروه دست‌به‌دست می‌شه ممکنه بدافزار باشه. فقط از فروشگاه رسمی یا سایت خود سازنده نصب کنید.
هیچ‌وقت کدی که براتون پیامک شده رو به کسی یا تو صفحه‌ای که از لینک باز شده ندید.
۶اگه گوشی رو گرفتن
- از قبل تصمیم بگیرید چی کار کنید تو بازداشت ممکنه رمز گوشی رو با تهدید بخوان و ندادنش فشار بیشتری بیاره. بهترین راه اینه که از قبل تو گوشی چیزی نباشه که کسی رو گرفتار کنه.
- رمز حساب‌ها رو از یه دستگاه دیگه عوض کنید خودتون یا یه آدم مطمئن، از یه دستگاه دیگه رمز ایمیل و پیام‌رسان‌ها رو عوض کنید و از همهٔ دستگاه‌های وصل خارج بشید.
- به آدم‌هایی که باهاشون حرف زدید خبر بدید اگه گوشی‌تون دست مأمورها افتاد، به کسایی که باهاشون در ارتباط بودید بگید تا مراقب باشن و پیام‌ها رو پاک کنن.
درست یا غلط؟
هر کدوم از این باورها رو که می‌شنوید، به نظرتون درسته یا غلط؟
«سیم‌کارت تازه تو همون گوشی یعنی ناشناس شدم.»
نه. اپراتور شمارهٔ سریال خود گوشی رو هم می‌بینه و سیم‌کارت‌ها هم با کد ملی ثبت می‌شن.
«تلگرام کامل رمزگذاری شده.»
فقط «چت مخفی» سرتاسری رمزگذاری می‌شه. چت‌ها و گروه‌های معمولی روی سرور تلگرام هستن.
«تأیید دومرحله‌ای دارم، پس هک نمی‌شم.»
خیلی کمک می‌کنه، ولی صفحه‌های تقلبی کد رو هم می‌دزدن. کلید امنیتی سخت‌افزاری (Security Key) جلوی این ترفند رو می‌گیره. کد رو فقط تو برنامه یا سایتی بزنید که خودتون باز کردید.
«اثر انگشت از رمز امن‌تره.»
برای روزهای عادی راحته، ولی انگشت و صورت رو می‌شه به زور جلوی گوشی گرفت. برای بیرون رفتن، فقط رمز.
فهرست آماده‌شدن
هر کدوم رو که انجام دادید تیک بزنید.
سه تمرین
یه موقعیت واقعی، سه تا راه. کدوم رو انتخاب می‌کنید؟
۱یه پیام WhatsApp از یه «مؤسسهٔ پژوهشی» میاد که شما رو به یه همایش دعوت می‌کنه و برای دیدن برنامه، لینک ورود به جیمیل می‌ده. چی کار می‌کنید؟
دقیقاً همین ترفند رو APT42 تو ۱۴۰۱ زد. صفحه‌های تقلبی کد دومرحله‌ای رو هم می‌گیرن. فایل ناشناس هم می‌تونه بدافزار باشه. فقط از راه مستقل چک کنید.
۲فردا می‌خواید برید بیرون. گوشی‌تون با چهره باز می‌شه و توش عکس‌های تجمع‌های قبلیه. چی کار می‌کنید؟
صورت‌تون رو می‌شه به زور جلوی گوشی گرفت. پوشهٔ مخفی رو هر کسی که گوشی دستشه پیدا می‌کنه. حالت هواپیما هم چیزی از توی گوشی پاک نمی‌کنه.
۳دوستتون می‌خواد یه سیم‌کارت تازه تو گوشی خودش بذاره و با خیال راحت بره بیرون. چی کار می‌کنید؟
اپراتور شمارهٔ سریال گوشی رو می‌بینه، پس سیم‌کارت تازه تو همون گوشی ردش رو قطع نمی‌کنه. سیم‌کارت به اسم یکی دیگه هم اون آدم رو گرفتار می‌کنه.
منبع‌ها
این لینک‌ها به سایت‌های دیگه می‌رن. تا روشون نزنید، هیچی ازشون باز نمی‌شه.
- EFF Surveillance Self-Defense, Attending a Protest
- Telegram FAQ (cloud chats vs Secret Chats encryption)
- Human Rights Watch, Iran: State-Backed Hacking of Activists, Journalists, Politicians (Dec 2022)
- The Intercept, Hacked Documents: How Iran Can Track and Control Protesters' Phones (Oct 2022)
- Apple Support, About Face ID advanced technology (when a passcode is required)
- Signal, Help users in Iran reconnect to Signal (proxy)
- How-To Geek, How to use Lockdown mode on Android
- WhatsApp Help Center, End-to-end encrypted backup (Settings, Chats, Chat backup)
این راهنماها چی رو باید اضافه یا درست کنن؟
همین‌جا بگید تا بقیه هم جواب‌تون رو بدن؛ فارسی یا انگلیسی.
گفت‌وگو
آماده باشیم: راهنمای ایمنی
قدمی که جا افتاده، قدمی که اشتباهه، یا سؤالی دربارهٔ یه راهنما. برای خوندن هیچ‌وقت حساب لازم نیست. هیچ‌وقت چیزی ننویسید که نشون بده کی هستید یا کجا هستید. اینا حرف خود خواننده‌هاست، نه حرف من.
اطلاعات خصوصی هیچ‌کس رو ننویسید. قوانین گفت‌وگو و اطلاعاتی که از شما نگه می‌دارم