بعد از یه انفجار نزدیک

۱اول آدم‌ها

• خودتون رو چک کنید، بعد بقیه رو تو شوک ممکنه درد رو حس نکنید. دست بکشید به سر، گردن، سینه، شکم و پاها و دنبال خون بگردید. بعد سراغ بچه‌ها و بقیه برید.
• خونریزی شدید رو فوراً فشار بدید با پارچهٔ تمیز محکم و بی‌وقفه روی زخم فشار بدید. خونریزی شدید تو چند دقیقه می‌کشه. جزئیات رو تو راهنمای «کمک‌های اولیه» ببینید.
• برای زخم شدید، جان اول اورژانس ۱۱۵ رو بگیرید یا مصدوم رو به نزدیک‌ترین بیمارستان ببرید. کسی که نزدیک انفجار بوده و تنگی نفس، سرفهٔ خونی یا درد سینه یا شکم داره، حتی بی زخم ظاهری، فوری دکتر لازم داره.
• آدم گیج و شوکه رو تنها نذارید کسی که نزدیک انفجار بوده ممکنه درست نشنوه یا گیج باشه. آروم و ساده باهاش حرف بزنید، دستش رو بگیرید و ببریدش جای امن.

۲گاز، برق و آتش

• بوی گاز؟ هیچ جرقه‌ای نزنید کلید برق رو نه روشن کنید نه خاموش. کبریت و فندک روشن نکنید و همون‌جا با گوشی تماس نگیرید. اول بیرون برید، بعد زنگ بزنید.
• پنجره رو باز کنید، شیر اصلی رو ببندید شیر اصلی گاز معمولاً کنار کنتوره. اگه سریع و بی‌خطر بهش می‌رسید ببندیدش، بعد بیرون برید و از بیرون به امداد گاز ۱۹۴ زنگ بزنید.
• سیم‌کشی آسیب دیده؟ فیوز اصلی رو قطع کنید جرقه یا سیم پاره دیدید یا بوی سوختگی میاد؟ اگه بی‌خطره فیوز اصلی رو بزنید پایین. اگه برای رسیدن به فیوز باید تو آب پا بذارید، نرید و به برق ۱۲۱ زنگ بزنید.
• آتش رو فقط اگه کوچکه خاموش کنید اگه آتش از یه سطل زباله بزرگ‌تره یا دود اتاق رو گرفته، فوراً بیرون برید و ۱۲۵ رو بگیرید. تو دود خم بشید و نزدیک زمین حرکت کنید.

۳ساختمان آسیب‌دیده

• ترک بزرگ یا کجی دیدید، بیرون برید اگه دیوار ترک بزرگ برداشته، سقف پایین اومده یا ساختمان کج شده، از راه‌پله بیرون برید. سوار آسانسور نشید و از پله‌ای که معلومه آسیب دیده نرید.
• کفش بپوشید و چراغ‌قوه بردارید زمین پر از شیشه و میخه. تو تاریکی کبریت و فندک روشن نکنید، چون ممکنه گاز نشت کرده باشه.
• برای وسایل برنگردید ساختمان آسیب‌دیده ممکنه ساعت‌ها بعد فرو بریزه. تا یه کارشناس یا آتش‌نشانی نگفته امنه، برنگردید.
• تو گرد و خاک و دود ماسک بزنید ماسک N95 بهترینه. اگه نیست، یه پارچه روی دهان و بینی برای گرد و خاک بهتر از هیچیه، ولی جلوی دود رو نمی‌گیره. از دود دور بشید.

۴اگه زیر آوار گیر افتادید

• دهان و بینی رو بپوشونید با لباس یا هر پارچه‌ای که دم دسته. زیاد تکون نخورید که گرد و خاک بلند نشه. کبریت و فندک روشن نکنید، چون ممکنه گاز نشت کرده باشه.
• با ضربه و سوت خبر بدید به لوله یا دیوار ضربه بزنید یا سوت بزنید. اگه گوشی آنتن داره پیامک بدید، یا با چراغ‌قوه علامت بدید.
• داد زدن آخرین راهه داد زدن گرد و خاک وارد ریه می‌کنه و زود خسته‌تون می‌کنه. وقتی صدای امدادگرها رو از نزدیک شنیدید، داد بزنید.

۵کمک به همسایه‌ها، بی‌قربانی تازه

• صدا بزنید و گوش بدید اسم آدم‌ها رو بلند بگید و ساکت بمونید تا جواب یا ضربه بشنوید. جای دقیقشون رو به خاطر بسپارید و به امدادگرها بگید.
• روی آوار ناپایدار نرید جابجا کردن آوار سنگین ممکنه بقیهٔ ساختمان رو روی همون آدم بریزه. جای آدم‌ها رو به آتش‌نشانی ۱۲۵ و هلال احمر ۱۱۲ بگید و راه رو براشون باز نگه دارید.
• سراغ محل انفجار نرید ممکنه دوباره همون‌جا رو بزنن. آتش، دود سمی و ریزش هم هست، و تماشاچی‌ها راه آمبولانس رو می‌بندن.

۶تکهٔ موشک و مهمات منفجرنشده

• به هیچ تکهٔ موشک یا بمب دست نزنید حتی اگه خاموش و بی‌خطر به نظر میاد. تکون دادن، برداشتن یا پرت کردن چیزی طرفش ممکنه منفجرش کنه.
• از همون راهی که اومدید دور بشید جاش رو به خاطر بسپارید، بقیه و مخصوصاً بچه‌ها رو دور نگه دارید و به پلیس ۱۱۰ یا آتش‌نشانی ۱۲۵ خبر بدید.
• از نزدیک فیلم نگیرید هیچ فیلمی ارزش جان‌تون رو نداره. فیلم گرفتن از محل حمله می‌تونه براتون اتهام امنیتی هم درست کنه.

هرگز: تکهٔ موشک رو هیچ‌وقت به عنوان یادگاری برندارید و به خونه نبرید.

درست یا غلط؟

هر کدوم از این باورها رو که می‌شنوید، به نظرتون درسته یا غلط؟

• «با روشن کردن چراغ می‌شه نشتی گاز رو پیدا کرد.»

  درستهغلطه

  یه جرقهٔ کوچک کلید برق می‌تونه گاز رو منفجر کنه. تو تاریکی بیرون برید و از بیرون زنگ بزنید.

• «تکهٔ موشکی که منفجر نشده دیگه خطری نداره.»

  درستهغلطه

  مهمات منفجرنشده می‌تونه با یه تکون منفجر بشه، حتی خیلی بعد. بهش دست نزنید و بقیه رو هم دور نگه دارید.

• «زیر آوار باید مدام داد زد.»

  درستهغلطه

  داد زدن گرد و خاک وارد ریه می‌کنه و زود خسته‌تون می‌کنه. ضربه به لوله و سوت بیشتر شنیده می‌شه.

فهرست آماده‌شدن

هر کدوم رو که انجام دادید تیک بزنید.

• یه سوت به کیف یا جاکلیدی هر نفر
• همه بلدن شیر اصلی گاز رو ببندن
• همه می‌دونن فیوز اصلی برق کجاست
• کفش محکم و چراغ‌قوه کنار تخت
• شماره‌های ۱۱۰، ۱۱۲، ۱۱۵، ۱۲۵ و ۱۹۴ روی کاغذ کنار در
• یه کپسول آتش‌نشانی کوچک که تاریخش نگذشته

سه تمرین

یه موقعیت واقعی، سه تا راه. کدوم رو انتخاب می‌کنید؟

1. ۱بعد از یه انفجار نزدیک، برق رفته، هوا تاریکه و تو خونه بوی گاز میاد. چی کار می‌کنید؟

   • الففندک روشن می‌کنید که ببینید نشتی کجاست
   • ببدون زدن کلید برق، پنجره رو باز می‌کنید، اگه امنه شیر اصلی رو می‌بندید و بیرون می‌رید
   • جهمون‌جا به امداد گاز زنگ می‌زنید و منتظر می‌مونید

   هر شعله یا جرقه، حتی جرقهٔ گوشی و کلید برق، می‌تونه گاز رو منفجر کنه. تماس رو بذارید برای وقتی که بیرون و دور از ساختمانید.

2. ۲یه تکهٔ فلزی بزرگ از موشک تو کوچه افتاده. بچه‌های همسایه دورش جمع شدن و یکی می‌خواد ازش عکس بگیره. چی کار می‌کنید؟

   • الفهمه رو دور می‌کنید، نمی‌ذارید کسی نزدیکش بشه و به آتش‌نشانی خبر می‌دید
   • ببا احتیاط برش می‌دارید و یه گوشه می‌ذارید که کسی زخمی نشه
   • جیه پتو روش می‌ندازید که بچه‌ها سراغش نرن

   تکهٔ موشک ممکنه مادهٔ منفجرنشده یا سوخت سمی داشته باشه. برداشتنش یا انداختن چیزی روش ممکنه منفجرش کنه. فاصله و خبر دادن تنها کار درسته.

3. ۳ساختمان روبه‌رو نیمه‌خراب شده و از زیر آوار صدای ضعیف یه نفر میاد. هنوز امدادگری نرسیده. چی کار می‌کنید؟

   • الفاز روی آوار بالا می‌رید و تیرآهن‌ها رو کنار می‌زنید
   • بکاری نمی‌کنید، چون کار شما نیست
   • جباهاش حرف می‌زنید، جاش رو دقیق مشخص می‌کنید و به آتش‌نشانی ۱۲۵ و هلال احمر ۱۱۲ خبر می‌دید

   بالا رفتن روی آوار ناپایدار و جابجا کردن تکه‌های سنگین ممکنه بقیهٔ ساختمان رو روی همون آدم بریزه. حرف زدن بهش امید می‌ده و جای دقیقش کار امدادگرها رو سریع‌تر می‌کنه.